Niemieckie media zachwycone odkryciem w Polsce. „Zaginione miasto pod naszymi stopami!”

Niemcy o polskim odkryciu: „Miasto, które pochłonęła natura”

Niemiecki serwis futurezone.de opisuje Stolzenberg jako przykład miejsca, które całkowicie przejęła natura. Portal podkreśla, że pierwsze sygnały o istnieniu miasta pojawiły się już w latach 2021–2022, kiedy archeolodzy natrafili na ponad 400 metalowych artefaktów — narzędzia, ozdoby i monety.

Dopiero jednak najnowsze badania — z użyciem dronów, skaningu i odwiertów — ujawniły pełny obraz tego, co kryło się pod ściółką lasu.

- Na obszarze około sześciu hektarów, otoczonym wałem i fosą, zarejestrowaliśmy ponad 1,5 tys. anomalii, które wskazują na istnienie dawnych budynków — mówi cytowany przez niemieckie media Piotr Wroniecki z Fundacji Relicta.

Niemcy zwracają uwagę, że to właśnie brak późniejszej zabudowy i zalesienie terenu pozwoliły zachować czytelne ślady dawnego układu przestrzennego.

Stolzenberg – miasto widmo. Co o nim wiemy?

Pierwsze wzmianki o Stolzenbergu pojawiają się w źródłach pisanych dopiero w XVI wieku. Jednak archeolodzy z Fundacji Relicta dotarli również do niemieckiej literatury z XIX wieku, gdzie wspominano o istnieniu „wymarłego miasta” w okolicach Sławoborza. Opisywano tam fragmenty dawnych fortyfikacji oraz nazwy pól: Alt Stadt (Stare Miasto) i Hospital (Szpital).

Wstępne badania z wykorzystaniem detektorów metali, przeprowadzone w latach 2020–2021, przyniosły pierwsze dowody na średniowieczne użytkowanie tego terenu. Archeolodzy, we współpracy z Grupą Eksploracyjno‑Poszukiwawczą „Parsęta”, odnaleźli ponad 400 zabytków metalowych datowanych na okres od końca XIII do XV wieku.

Odkrycie układu urbanistycznego Stolzenberga. Jak wyglądało miasto?

Przełomowe okazały się badania z 2025 roku, obejmujące analizy geofizyczne, skaning LiDAR oraz odwierty geologiczne. Wyniki jednoznacznie potwierdziły, że w lasach koło Zagrodów zachowały się relikty zapomnianego średniowiecznego miasta.

- Część z nich tworzy regularny układ charakterystyczny dla miast lokowanych na prawie niemieckim. W centralnej części widoczny jest prawdopodobny rynek, otoczony działkami mieszczańskimi oraz przebieg głównej ulicy prowadzącej do bramy miejskiej — wyjaśnia Wroniecki.

Niemieckie media podkreślają, że układ urbanistyczny Stolzenberga jest wyjątkowo czytelny dzięki temu, że teren nie został przekształcony przez późniejsze osadnictwo. To właśnie „miasto pochłonięte przez las” — jak pisze futurezone.de — pozwoliło zachować strukturę przestrzenną w formie możliwej do odczytania za pomocą nowoczesnych technologii.

Kto założył Stolzenberg i dlaczego miasto upadło?

Pierwsze wyniki datowania radiowęglowego wskazują, że miasto istniało już w pierwszych dekadach XIV wieku, choć prawdopodobnie założono je wcześniej. Archeolodzy przypuszczają, że inicjatorami mogli być margrabiowie brandenburscy, którzy zakładali w tym okresie liczne osady nadgraniczne. Mniej prawdopodobny jest udział biskupów kamieńskich.

Dlaczego miasto zniknęło? Tego nie wiadomo.

- Nie potrafimy powiedzieć, jakie było jego zaludnienie i czemu miasto opuszczono. Zwykle decyduje o tym wiele czynników — od zmian szlaków handlowych po wydarzenia militarne — tłumaczy Marcin Krzepkowski z Fundacji Relicta.

Niemieckie media podkreślają, że odpowiedź mogą przynieść dalsze badania, zwłaszcza próba odnalezienia kościoła i cmentarza, o których wzmianki pojawiają się już w 1291 roku.

Polskie odkrycie robi furorę za granicą

Niemieckie portale nie piszą o spektakularnym stanie zachowania wałów czy fosy, lecz o czymś innym: wyjątkowej czytelności układu urbanistycznego, który przetrwał dzięki temu, że teren nie został zabudowany ani przekształcony przez późniejsze pokolenia.

Futurezone.de opisuje Stolzenberg jako „miasto ukryte pod warstwą lasu”, którego struktura stała się widoczna dopiero dzięki dronom, skaningowi i geofizyce. Niemcy podkreślają:

• skalę odkrycia,
• kompletność zarejestrowanych anomalii,
• unikatowość miasta, które nie doczekało się kontynuacji w późniejszych wiekach.

Co dalej? Niemcy czekają na kolejne odkrycia

Fundacja Relicta zapowiada dalsze badania — zarówno nieinwazyjne, jak i sondażowe. Niemieckie media deklarują, że będą śledzić postępy, bo Stolzenberg może okazać się jednym z najciekawszych stanowisk archeologicznych w regionie.

Jedno jest pewne: polskie odkrycie wywołało duże zainteresowanie za Odrą, a Stolzenberg — choć przez wieki zapomniany — wraca dziś na archeologiczną mapę Europy.