Biało-czerwona wraca na morza i oceany po dziesięcioleciach. Dlaczego polskie statki pływały pod obcymi banderami?

Biało-czerwona wraca na maszt

Chrzest promu Bursztyn Unity odbył się 11 listopada przy Wałach Chrobrego w Szczecinie. Nowoczesny prom pasażersko-towarowy został zbudowany w Gdańskiej Stoczni Remontowa dla polskiego armatora i będzie obsługiwać trasę Świnoujście-Ystad. Największe znaczenie ma jednak fakt, że jednostka została zarejestrowana pod polską banderą. Według Ministerstwa Infrastruktury jest to pierwszy prom polskiego armatora powracający pod biało-czerwoną po około 22 latach.

- Po 22 latach przerwy przywracamy polską banderę - podkreślał w przeddzień uroczystości, podczas konferencji prasowej na pokładzie promu sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Arkadiusz Marchewka.

Szczecin znów stolicą polskiej żeglugi

Wiceminister nie ukrywał, że wybór Szczecina jako portu macierzystego nowego promu ma wymiar szczególny.

- Po raz kolejny Szczecin staje się stolicą polskiej żeglugi. Najnowszy prom Bursztyn jest najnowocześniejszą jednostką zaprojektowaną przez polskich konstruktorów, zbudowaną przez polskich stoczniowców dla polskiego armatora z Polskiej Żeglugi Morskiej - mówił Marchewka.

Jak podkreślił, portem macierzystym jednostki jest właśnie Szczecin, gdzie znajduje się siedziba armatora.

- Portem macierzystym dla promu Bursztyn jest Szczecin, czyli miasto, siedziba armatora - zaznaczył.

Dlaczego polskie statki pływały pod obcymi banderami?

Dla wielu osób może być zaskoczeniem, że przez ostatnie lata większość statków należących do polskich armatorów nie pływała pod polską banderą. Dotyczyło to także jednostek Polskiej Żeglugi Morskiej.

Przyczyna była przede wszystkim ekonomiczna. Armatorzy wybierali rejestry państw takich jak Cypr, Malta, Bahamy czy Liberia, ponieważ oferowały one niższe podatki, korzystniejsze systemy ubezpieczeń społecznych i mniej skomplikowane procedury administracyjne. Zjawisko to jest znane w światowej żegludze jako korzystanie z tzw. wygodnych bander. Polska bandera traktowana była jako "egzotyczna" i po prostu nieopłacalna

- Przez wiele lat pytano, dlaczego statki polskich armatorów pływają pod obcymi flagami. Odpowiedź była prosta: było to tańsze i bardziej opłacalne - mówił Arkadiusz Marchewka.

Według branżowych opracowań ostatni statek Polskiej Żeglugi Morskiej pod polską banderą został przeflagowany w 2004 roku. Od tego momentu największa polska flota handlowa formalnie działała pod zagranicznymi jurysdykcjami.

Rząd zmienił przepisy

Powrót polskiej bandery nie byłby możliwy bez zmian legislacyjnych przygotowanych przez Ministerstwo Infrastruktury.

- Po 30 latach w Polsce znów zostały stworzone warunki do tego, aby statki należące do naszych armatorów mogły dumnie pływać pod polską flagą - mówił Marchewka.

Jak wyjaśniał, wprowadzono możliwość korzystania z podatku tonażowego zamiast podatku CIT, rozszerzono zwolnienia z podatku PIT dla marynarzy oraz przygotowano preferencyjne warunki ubezpieczeń społecznych.

- Musieliśmy zmienić szereg przepisów, które sprawiły, że pływanie pod polską flagą jest tak atrakcyjne, jak było dotychczas pod flagami zagranicznymi - podkreślał wiceminister.

Dodatkowo rząd przyjął projekt ustawy upraszczającej rejestrację statków pod polską banderą. Powstać ma jeden cyfrowy rejestr okrętowy, dokumenty będzie można składać elektronicznie, także w języku angielskim, a cała procedura ma być szybsza i bardziej przyjazna dla armatorów.

Od Jantara do Ambera

Powrót biało-czerwonej ma nie zakończyć się na jednym promie.

Szczególne emocje wzbudził wcześniej Jantar Unity, który po chrzcie w styczniu 2026 roku został skierowany do eksploatacji pod banderą cypryjską, mimo że powstał dla polskiego armatora. Wywołało to szeroką dyskusję o przyszłości polskiej bandery.

Dziś przedstawiciele rządu zapewniają, że także Jantar Unity ma w przyszłości otrzymać polską banderę. Podobne plany dotyczą budowanego obecnie trzeciego promu serii, Amber Unity.

Symbol odzyskiwania tego, co utracone

Powrót polskiej bandery na Bursztyn Unity ma być początkiem szerszego procesu odbudowy pozycji polskiej floty.

- Naszym celem jest nie tylko funkcjonowanie i utrzymanie się na rynku, ale odzyskanie tego, co przez ostatnie lata zostało utracone - podkreślał Arkadiusz Marchewka.

Jeżeli zapowiedzi dotyczące przeflagowania Jantara Unity i podniesienia biało-czerwonej na Amberze Unity zostaną zrealizowane, Szczecin stanie się miejscem narodzin największego od lat powrotu polskiej bandery na Bałtyk. Po raz pierwszy od ponad dwóch dekad nowoczesne promy polskich armatorów będą mogły regularnie wychodzić w morze pod narodowymi barwami.