Martwe ryby w Odrze. Czy grozi nam powtórka katastrofy ekologicznej sprzed lat? "Rzeka się dusi!"

Śnięcia ryb w centrum Szczecina

Pierwsze zgłoszenia zaczęły spływać już 30 maja. Mieszkańcy i wędkarze informowali o martwych rybach unoszących się na wodzie w kilku punktach miasta: Most Gryfitów, Most Długi, Dworzec PKP, Kanał Zielony, Parnica, a także okolice Wałów Chrobrego.

W wielu miejscach widoczne były również martwe małże i ślimaki wodne. Zjawisko nie ogranicza się do jednego odcinka — martwe ryby pojawiają się w różnych zakolach i zatoczkach, szczególnie tam, gdzie woda stoi lub słabo przepływa.

Badania wody: tlen na alarmująco niskim poziomie, duże zasolenie

Po zgłoszeniach od wędkarzy Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wznowił badania wody zgodnie z procedurą monitorowania tzw. złotej algi. Próbki pobrano 2 czerwca w trzech lokalizacjach: Bulwar Piastowski, Kanał Zielony i Marina Dąbie.

W środę WIOŚ opublikował część wyników. Są one jednoznaczne:

• Bulwar Piastowski: temperatura 21,9°C, tlen 1,76 mg/l, nasycenie 20,3%, przewodność 1373 µS/cm, pH 6,99.
• Kanał Zielony: temperatura 21,9°C, tlen 1,93 mg/l, nasycenie 22%, przewodność 1378 µS/cm, pH 7,02.
• Marina Dąbie: temperatura 21,7°C, tlen 14,39 mg/l, nasycenie 165%, przewodność 816 µS/cm, pH 7,90.

Rzecznik WIOŚ Michał Ruczyński podkreśla:

– Zasolenie jest duże, tlenu jest mało, ale na razie nie możemy potwierdzić występowania tzw. złotej algi. Pełne wyniki poznamy w piątek lub poniedziałek.

Badania obejmują m.in. pH, przewodność, tlen rozpuszczony, nasycenie tlenem, azot w różnych formach, fosfor, chlorki oraz analizę fitoplanktonu pod kątem Prymnesium cf. parvum.

Co wykazały oględziny terenowe?

Podczas kontroli:

• Bulwar Piastowski: liczne martwe mięczaki, pojedyncze śnięte małe ryby.
• Kanał Zielony: liczne martwe ryby małych rozmiarów, zgromadzone w roślinności.
• Marina Dąbie: brak martwych ryb i mięczaków.

Ruczyński wyjaśnia, że zarówno niska, jak i bardzo wysoka zawartość tlenu może być zabójcza dla ryb — co tłumaczy, dlaczego w Marina Dąbie, mimo świetnych parametrów, również mogłyby wystąpić problemy.

Czy monitoring Odry został zaniedbany?

W sieci pojawiły się zarzuty, że monitoring wód Odry przestał być prowadzony regularnie. Rzecznik WIOŚ odpowiada:

– Po katastrofie w 2022 r. badania wykonywano co tydzień przez trzy lata. Ostatnio sytuacja wodna była dobra, więc zgodnie z procedurą nie było potrzeby pobierania próbek. Decyzje o monitoringu podejmuje GIOŚ.

Na południu Polski badania prowadzone są częściej, zwłaszcza na Kanale Gliwickim.

Intensywne kontrole i patrole na wodzie

RZGW Szczecin podkreśla, że zjawisko ma charakter lokalny, a nie masowy.

– Znajdujemy od pojedynczych sztuk do 20–40 – mówi Marek Synowiecki. – Sprzyjający południowy wiatr poprawia natlenienie i sytuacja powinna się stabilizować.

Co dalej z Odrą?

Służby zapowiadają dalszy monitoring, codzienne pomiary tlenu i utrzymanie patroli w długi weekend 4–7 czerwca.

Synowiecki wskazuje na przyczyny:

• kilka dni wysokich temperatur,
• niski stan wody,
• cofka wiatrowa,
• spływ zanieczyszczonych wód opadowych,
• lokalne zastoje wody.

Eksperci ostrzegają, że sytuacja może się pogarszać przy kolejnych upałach. Mieszkańcy i wędkarze są coraz bardziej zaniepokojeni — bo rzeka, która powinna żyć, dziś wygląda jakby walczyła o każdy oddech.

Gdzie zgłaszać martwe ryby?

Zgłoszenia przyjmują:

• Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego
• Wody Polskie
• WIOŚ

Numery alarmowe dostępne są w oficjalnych komunikatach służb.